#Kva er ein privatskule i Noreg?

I Noreg brukar vi ordet «privatskule» om to ganske ulike ting: skular godkjende etter privatskolelova, og skular utan offentleg tilskot. Dei fleste privatskular er av den første typen — godkjende skular som tilbyr ei «alternativ pedagogisk eller religiøs retning» (Montessori, Steiner, kristne friskular) eller ein anerkjend internasjonal læreplan (IB, Lycée).

Godkjende privatskular tek imot rundt 85 prosent offentleg tilskot per elev og kan ikkje bli drivne med overskot til eigarar. Foreldra si eigenbetaling («skulepengar») dekkjer typisk resterande drift og er lovregulert. Til samanlikning må heilt ikkje tilskotsgodkjende privatskular ta mykje høgare skulepengar.

#Godkjenning etter privatskolelova

For at ein privatskule skal få tilskot må han bli godkjend av Utdanningsdirektoratet. Oversikt over elevtal og skuletypar blir òg publisert i SSBs utdanningsstatistikk. Kravet er at skulen anten:

  • Driv etter ei anerkjend alternativ pedagogisk retning
  • Har ein religiøs profil
  • Tilbyr ein internasjonal læreplan
  • Er ein vidaregåande skule med yrkesfagleg tilbod som ikkje finst i nærområdet

Skulen må følgje norske minimumskrav for læreplanmål, kompetanse hos lærarar og opplæringslova. Elevar har same rettar som i offentleg skule — mellom anna til tilpassa opplæring, trygt og godt skulemiljø (opplæringslova kapittel 12) og spesialundervisning (§5-1).

#Skulepengar og kven som betaler

Skulepengar på godkjende privatskular ligg typisk mellom 20 000 og 50 000 kroner per år. Dette er betydeleg, men eit lite beløp samanlikna med skulepengar i mange andre land. Nokre skular har syskenmoderasjon eller stipendordningar. Lærebøker er normalt inkludert, men det varierer.

På ikkje-godkjende private skular er skulepengane mykje høgare — gjerne 100 000–250 000 kroner per år. Desse elevane har framleis rett til å gjennomføre grunnskulen privat, men skulen får ikkje statstilskot.

#Opptaksprosess

Godkjende privatskular må ha open søknadsprosess. Dei kan ikkje diskriminere ut frå akademiske prestasjonar eller økonomi. Ved fleire søkjarar enn plassar blir loddtrekking brukt eller lokale kriterium som syskenplass og geografisk nærleik. Det står i skulen sitt opptaksreglement, som er offentleg.

Søknadsfristar varierer, men er ofte i november–januar for neste skuleår. Sjekk nettsidene til skulen tidleg. Dersom du vurderer både offentleg og privat, bør du melde interesse begge stader — du står fritt til å velje seinare.

#Rettar og plikter (same som offentleg)

Elevar på godkjende privatskular har:

  • Rett til trygt og godt skulemiljø (opplæringslova kapittel 12)
  • Rett til tilpassa opplæring
  • Rett til spesialundervisning etter sakkunnig vurdering frå PPT — les meir om spesialundervisning
  • Klagerett til Statsforvaltaren

Skulen pliktar å følgje kompetansemåla i Kunnskapsløftet, ha kvalifiserte lærarar og rapportere til styresmaktene på same måte som offentlege skular.

#Når er privatskule eit godt alternativ?

Det er ikkje eit enkelt svar. Mange foreldre vel privatskule av pedagogiske grunnar (Montessori, Steiner) eller verdigrunnlag. Andre vel fordi nærskulen har dårleg rykte eller barnet mistrivst. Nokre gonger er privatskulen rett og slett nærast. Før de vel bort den offentlege skulen, er det verdt å besøke den — sjå til dømes skular i Oslo og profilen til Kjelsås skole for korleis ein offentleg skule presenterer seg på nett.

Før du bestemmer deg, bør du besøke begge skulane, snakke med foreldre som har barn der, og spørje om:

  • Kor stabil er lærarstaben?
  • Korleis jobbar dei med mobbing og skulemiljø?
  • Kva støtte finst for barn som strevar fagleg?
  • Korleis er overgangen til ungdomsskule/vidaregåande?